۷ آبان، زادروز کوروش کبیر گرامی باد

4

تولد کوروش کبیر

تولد کوروش کبیر  بنیان گذار حکومت هخامنشی روایتی افسانه‌ای دارد، اگرچه تاریخ‌نویسان باستانی درباره چگونگی تولد او اختلاف نظر دارند اما گفته می‌شود که پدربزرگ کوروش‌(آستیاگ) شبی در خواب دیده است، از شکم دخترش ماندانا آبی بیرون می‌آید که تمامی قلمرو او و آسیا را فرا می‌گیرد وقتی او خوابش را برای معبرها تعریف می‌کند آنها می‌گویند فرزند ماندانا روزی بر تمام آسیا غلبه خواهد کرد، به همین دلیل او دخترش را به عقد یکی از بزرگان پارس درمی‌آورد.آستیاگ پس از تولد نوه‌اش باز، خوابی می‌بیند که که تاکی از بدن ماندانا روئیده و تمام آسیا را فرا گرفته‌ است. به  همین جهت او فرزند ماندانا را به یکی از بستگانش به نام هارپاگ می‌سپارد تا کودک را از بین ببرد.  این کودک که همان کوروش کبیر است، توسط هارپاگ به  یکی از چوپان های شاه به نام مهرداد سپرده می‌شود تا کودک را در میان جنگل رها کند. وقتی همسر چوپان از موضوع باخبر می‌شود، با ناله و زاری  از همسرش می‌خواهد که بچه را نکشد و بجای او، فرزند خود را که مرده بدنیا آمده بود، در جنگل رها سازد. چوپان هم همین کار را کرد و جسد فرزندش را به مأموران هارپاگ داد  و پس از آن سرپرستی کوروش کبیر را به عهده گرفت.

۷ آبان، زادروز کوروش کبیر گرامی باد

بازگشت کوروش به دربار

کوروش کبیر وقتی به سن ده سالگی رسید در بازی هایی که با کودکان هم سنش داشت لقب پادشاه را گرفت. او روزی در بازی مرتکب خطایی می‌شود که موجب می‌شود برای تنبیه او را نزد آستیاگ بفرستند و به خاطر شباهتی که کوروش با اعضای خانواده‌ آستیاگ داشته او شک می‌کند نکند نوه‌ی خودش باشد. آستیاگ طی تحقیقاتی که می‌کند متوجه می‌شود کوروش همان فرزند ماندانا دخترش است.

پادشاهی کوروش

پس از آنکه کوروش به پادشاهی رسید در اندیشه حمله به ماد افتاد چرا که بزرگان ماد از عملکرد شاهنشاه ناراضی بودند.هارپاگ کوروش را وادار کرد تا بر ضد پادشاه ماد لشکرکشی کند. او پس از شکست مادها پادشاهی ماد و ایران را در دست گرفت و خود را پادشاه این دو حکومت اعلام کرد.

پادشاه هخامنشی پس از غلبه بر مادها، لیدیه و سارد را نیز به تصرف در آورد و سپس  در دهمین سال پادشاهایش با تسخیر بابل را آن را به قلمرو حکومت هخامنشیان وارد کرد. به عقیده پژوهشگران فتح بابل بدون جنگ بوده است.

در استوانه کوروش بزرگ که در بابل کشف شد نوشته شده است : در قصر پادشاهان بابل بر سریر سلطنت نشستم لشگر بزرگ من به آرامی وارد بابل شد. نگذاشتم صدمه و آزاری به مردم این شهر و این سرزمین وارد آید. وضع بابل و مکانهای مقدس آن، قلب مرا تکان داد. فرمان دادم که همه مردم در پرستش خدایان خود آزاد باشند و بی‌دینان آنان را نیازارند. فرمان دادم که هیچیک از خانه‌های مردم خراب نشود. فرمان دادم که هیچکس اهالی شهر را از هستی ساقط نکند صلح و آرامش را به تمامی مردم اعطا کردم. ” از متن کتیبه چنین استنباط می شود که کوروش به سپاهیانش اجازه بدرفتاری، تاراج و غارت مردم بابل را به سپاهیانش در این فتح نداده است. هفده روز پس از فتح بابل کوروش کبیر قدم به پایتخت گذاشت.

کوروش پس از تسخیر بابل دست های مردوک خدای آن را در دست خود گرفت و نشان داد که می خواهد همچون یک بابلی بر آنجا حکمرانی کند. به این ترتیب نه یک فاتح خارجی بلکه جانشین برحق سلطنت بابل به حساب آمد.

۷ آبان، زادروز کوروش کبیر گرامی باد

مرگ کوروش

بر اساس تنها منبع موثق باستانی‌(دو لوح و سند گلی یافت شده در بابل) که آن هم غیر مستقیم به مرگ کوروش کبیر اشاره داشته به نظر می‌رسد که کوروش کبیر در فاصله بین ۱۲ تا ۳۱ اوت، ۵۳۰ سال قبل از میلاد درگذشته است و یا اینکه خبر درگذشت او در این تاریخ به بابل رسیده است.

۷ آبان، زادروز کوروش کبیر گرامی باد

ذوالقرنین

جالب است بدانید ابوالکلام آزاد متفکر هندوستانی اولین فرد از اسلام‌شناسان و تاریخ‌دانان جهان اسلام، ذوالقرنین را با شخصیت کوروش  تطبیق داده است و عده‌ای دیگر از مفسرین معاصر همچون مکارم شیرازی، نورعلی تابنده گنابادی و علامه طباطبایی صاحب المیزان، معتقدند مشخصاتی که از ذوالقرنین در قرآن، تاریخ و داستان ها آمد، با کوروش بزرگ مطابقت دارد.

بهترین کتاب‌های تاریخی درباره کوروش کبیر

۷ آبان، زادروز کوروش کبیر گرامی باد

نکاتی قابل تامل در خصوص کوروش کبیر و دیدگاه دیگر مورخان در خصوص این پادشاه هخامنشی

  • کوروش در نزد بابلیان، برگزیده­ مردوک بود و به‌نظر نمی‌رسد که مادها او را سروری بیگانه فرض کرده‌باشند. هرودوت می‌گوید که پارسیان از او چونان یک پدر سخن می‌گفتند، زیرا وی مهربان بود و از آنچه برای ایرانیان نیکو بود، کوتاهی نمی‌کرد؛ در عین حال هرودوت وی را مردی زود خشم می‌داند.
  • داندامایف می‌گوید «کوروش محبوبترین شاه پارس و بنیانگذار یک امپراتوری جهانی بود. به نظر می‌رسد کوروش به سنت و ادیان سرزمین‌های فتح شده احترام می‌گذاشت. پارسی‌ها او را پدر، روحانیان بابل او را برگزیدهمردوک، یهودی‌ها او رامسیح فرستاده شده از جانب یهوه و یونانیان او را فاتحی بزرگ و سیاستمداری باهوش می‌دانستند.» کسنوفون در کورش نامه او را حکمرانی آرمانی و ایده‌ال توصیف می‌کند.
  • التر هینتس، می‌گوید: «کوروش سه امپراتوری را ساقط کرده بود: ماد، لیدیه و بابل. آیندگان فراموش نکردند که کوروش هیچ‌کدام از سه فرمانروا، نه آستیاگ، نه کرزوس و نه نبونعید را نکشت، بلکه به تبعید آن‌ها بسنده کرد و حتی برای آن‌ها زندگی شاهانه‌ای فراهم آورد. این رفتار در جهان باستان بی‌سابقه بود و تا زمان کوروش هرگز اتفاق نیفتاده بود.»
  • افلاطون در رساله سوم قوانین نوشته است: در دوران پادشاهی کورش، ایرانیان هم خود آزاد بودند و هم توانسته بودند اقوام بسیاری را تحت فرمان خود در آورند. حکمرانان زیردست را تا اندازه‌ای آزاد گذاشته بودند و اصل برابری را رعایت می‌کردند. سربازان، فرمانـدهان خود را دوست داشتند و بـا رغبت و اشتیاق، بـه مـیدان جنگ می‌رفتند. اگر در میان آنان مردی روشن‌بین بود که می‌توانست پیشنهادی عاقلانه بدهد، پادشاه بر او حسد نمی‌برد و ابرو در هم نمی‌کشید؛ بلکه او را در سخن گفتن، آزاد می‌گذاشت و همه کسانی را که به او پندهای خردمندانه می‌دادند، محترم می‌داشت . این آزادی و دوستی و تبادل نظر سبب شده بود که کشور رشد کند و روز به روز آبادان شود.
  • اولین سیستم استخدام دولتی به صورت لشگری و کشوری به مدت ۴۰سال خدمت و سپس بازنشستگی و گرفتن مستمری دائم را کورش بزرگ در ایران پایه گذاری کرد.
  • در بابل و جاهای دیگر، مدارک فراوانی در ارتباط با تسامح و رواداری کوروش در امور دینی بدست آمده و هیچ نشانه‌ای از تعصب وی به دین ملی‌اش دیده نشده‌است.درباره­ی اینکه کوروش چه دینی داشت، اختلاف نظر وجود دارد و احتمالاً کوروش خود می‌بایست پرستنده­ی اهورامزدا بوده‌باشد، اگرچه تقریباً هیچ چیزی درباره­ی باورهایش نمی‌دانیم. مطابق با گزارش کسنوفون، کوروش در بارگاهش پیرامون مسائل دینی از رهنمودهای مغان پیروی می‌نمود.

۷ آبان، زادروز کوروش کبیر گرامی باد

  • تنها سند نسبتاً مفصلی که از کوروش برجای مانده، استوانه‌ای به طول ۲۲٫۵ سانتی‌متر و عرض ۱۱ سانتی‌متر از جنس خاک رس و به زبان بابلی است که امروزه در بخش ایران باستان موزه­ی بریتانیا نگهداری می‌شود. این استوانه به منشور حقوق بشر کوروش معروف است. تکه اول استوانه که شامل خط های اول تا ۳۵ است در پای یک بنا توسط هرمزد رسام در طول کاوش‌های باستان‌شناسی معبد مردوک در بابل کشف گردید تکه دوم که شامل خط‌های ۳۶ تا ۴۵ می‌شود، در سال ۱۹۷۵ میلادی در کلکسیون بابل دانشگاه ییل یافت شد و به استوانه اصلی پیوست گردید.

تمامی متن کتیبه حاوی ۴۵ سطر است که سه سطر نخست آن تقریباً به طور کامل از بین رفته و انتهای کتیبه هم ناقص است.متن استوانه حاوی گزارش فتح بابل توسط کوروش بزرگ است که با گزارشی از مردوک خدای بابلی در مورد جرائم نَبونَئید آخرین شاه کلدانی، آغاز می‌گردد. سپس متن با گزارشی از جستجوی مردوک برای یافتن یک شاه درست کردار، انتخاب کوروش برای فرمانروایی جهان و اراده او بر سقوط بدون جنگ شهر بابل ادامه می‌یابد. در بخش بعدی خود کوروش به عنوان شخصیت متکلم ادامه می‌دهد و با عنوان کردن القاب و نسب خود ، اعلام می‌کند که وی صلح و آرامش این سرزمین را تضمین نموده است به خاطر برکتی که از مردوک به وی و فرزندش کمبوجیه رسیده است.

او در این متن بازسازی آئین دینی که در طول سلطنت نبونئید نادیده گرفته شده بود و اجازه بازگشت مردمان تبعید شده به سرزمین مادری خود را توصیف می نماید. در پایان متن، شاه فرمان بازسازی دیوارهای تدافعی شهر بابل را ذکر می‌کند و می گوید که او در طول کار بازسازی، کتیبه‌ای از آشور بانیپال (شاه آشوری) را ملاحظه می‌کند. در سال ۱۹۷۱ میلادی، سازمان ملل متحد استوانه کوروش را به همه­ی زبان‌های رسمی سازمان منتشر کرد و بدلی از این استوانه در مقر سازمان ملل در فضای بین تالار اصلی شورای امنیت و تالار قیومت در شهر نیویورک قرار داده شد. در این مکان، نمونه‌ای از آثار فرهنگی کشورهای گوناگون وجود دارد.

  • هردوت می نویسد : «هیچ پارسی یافت نمی شد که بتواند خود را با کورش مقایسه کند . از این‌رو من کتابم را درباره ایران و یونان نوشتم تا کردارهای شگفت انگیز و بزرگ این دو ملت عظیم هیچگاه به فراموشی سپرده نشود. کورش سرداری بزرگ بود . در زمان او ایرانیان از آزادی برخوردار بودند و بر بسیاری از ملت‌های دیگر فرمانروایی می‌نمودند بعلاوه او به همه مللی که زیر فرمانروایی او بودند آزادی می‌بخشید و همه او را ستایش می‌نمودند. سربازان او پیوسته برای وی آماده جان‌فشانی بودند و به خاطر او از هر خطری استقبال می‌کردند .»

  • ساخت تخت جمشید در دوران حکومت داریوش آغاز شد و تا زمان حکومت نوه‌اش اردشیر ادامه داشت و هرگز به پایان نرسید. از آن دوران کاخ نیمه تمامی در تخت جمشید وجود دارد که مشخص است فرصت نکرده اند آن را به پایان برسانند. تاکنون بیش از سی هزار گل نبشته از کتیبه‌های تخت جمشید به دست آمده است. براساس این گل نبشته‌ها که در حاضر اکثر آن‌ها در آمریکا نگه داری می­شود مشخص گردیده است که دوران هخامنشیان و فعالیت تخت جمشید به کارگران دستمزد پرداخت می‌­شده است، حقوق زن و مرد برابر بوده، زنان می­توانستند کار کنند و از حق ارث برابر برخوردار بودند. پرفسور کخ تاریخ شناس آلمانی می گوید این همه تامین اجتماعی برای بیش از ۵۰۰ سال پیش به معجزه می ماند.
  • در تخت جمشید آبراهه های زیرزمینی با طول بیش از دو کیلومتر یافت شده است. هخامنشیان در برخی قسمت ها صخره ها را تراش داده و پایین رفته اند و با افزودن سنگ های غول پیکر توانسته اند به شیب مورد نظر دست یابند . درواقع آنها تدبیری اندیشیده بودند تا آب بدون گل و لای از کانال ها خارج شود. در واقع نشانه هایی زیاد از یک مهندسی تمام عیار در دوران پادشاهان هخامنشی می بینیم.

۷ آبان، زادروز کوروش کبیر گرامی باد

خرید بهترین کتاب های تاریخی درباره کوروش کبیر از گاج مارکت

 

4 نظرات
  1. آذر پناهی می گوید

    خیلی عالی بود

  2. سام می گوید

    سلام
    روز هفت ابان روز ورود کورش بزرگ به بابل فتح شده هست نه زاد روز و راستی ممنون که اطلاع رسانی کردید

  3. نوید می گوید

    ممنون از وقتی که برای فراهم کردن و نوشتن این مطلب گذاشتید.

  4. امیرمحمد می گوید

    دیگر کسی مثل کوروش بزرگ در جهان زاده نخواهد شد

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.