بارش‌های شهابی

0
همه آن چیزی که باید در مورد بارش‌های شهابی بدانید:

بارش‌های شهابی از جمله پدیده‌های نجومی است که بدون چشم مسلح نیز می‎توانید آن‌ها را مشاهده کنید. به طور کلی می‎توان گفت با دو نوع شهاب در آسمان مواجه هستیم.

برخی از آن‌ها همیشه وجود داشته و در جهات مختلف حرکت می‌کنند. به طور متوسط می‎توان گفت در هر ساعت ۶ عدد از آن‌ها را مشاهده خواهید کرد. برای دیدن آن‌ها باید در محلی باشید که آلودگی نوری و هوایی وجود نداشته باشد.

برخی از آن‌ها در زمان و شب‌های خاصی از سال رخ می‎دهند. در این حالت، تعداد زیادی از آن‌ها با نظمی خاص در یک جهت حرکت خواهند کرد. به این پدیده بارش و یا رگبار شهابی گفته می‎شود.

در واقع باید گفت آن‌ها از بقایای اجرام کیهانی بوجود می‌آیند که با سرعتی زیاد و در مسیری موازی وارد جو زمین می‎شوند. با توجه به مواد تشکیل‎دهنده، می‎توانید آن‌ها را در رنگ‌های مختلف ببینید.

بارش‌های شهابی چگونه بوجود می‌آیند؟

زمانی که زمین در حال گردش در مدار خود است، گاهی اوقات از میان توده‎ای از ذرات عبور می‎کند. این ذرات بر اثر مرگ ستاره‎‌های دنباله‎دارو یا سیارک‌هایی بوجود می‌آیند که زمانی در مسیر خود به سمت خورشید حرکت می‎کردند.

وقتی که دنباله‎دارها از مسیر خود عبور می‌کنند، ذرات در سطح آن بخار می‎شوند. این ذرات در مسیر عبور ستاره، باقی خواهد ماند. وقتی زمین در مدار خود به این ذرات می‎رسد، بارش‌های شهابی رخ می‌دهد.

این ذرات به جو زمین برخورد می‎کنند، می‎سوزند و انرژی آزاد می‎کنند. این انرژی به صورت نور خواهد بود و دقیقا همان چیزی است که از ان به عنوان شهاب یاد می‎شود.

هر چقدر فاصله بین توده‌ها و زمین کم‌تر باشد و یا مدت زمان کمی از عبور دنباله‌دار گذشته باشد، به همان میزان بارش‌های شهابی بیش‌تر و پرنورتر خواهند بود.

پیشنهاد گاج‌مگ: شفق چیست و در چه مکان‌هایی قابل مشاهده است؟

می‎توان گفت محل قرارگیری ذرات و توده‎ها تقریبا ثابت است، به همین دلیل در زمان‌های مشخصی می‎توان منتظر بارش‌های نورانی در آسمان بود.

گاهی اوقات آن‌ها از جو زمین عبور کرده و به سطح زمین برخورد می‌کنند، در این صورت از آن‌ها به عنوان شهاب سنگ یاد می‎شود.

جالب است بدانید که در طی روز چیزی حدود ۴ بیلیون برخورد شهاب سنگ با زمین رخ می‎دهد، اما آن‌ها بسیار کوچک‌تر از آن هستند که بتوانند به ساکنین زمین آسیب برسانند، همچنین محل سقوط آن‌ها معمولا در اقیانوس‌ها است.

سالیانه نیز حدود ۳۰ بارش نورانی در آسمان رخ خواهد داد که برای برخی از آن‌ها عمری بیش ۱۰۰ سال ثبت شده است. از این بارش‌ها، به عنوان یکی از غنی‎ترین و زیباترین پدیده‎های نجومی یاد می‎شود.

منشا بارش‌های شهابی چیست؟

اجرام کیهانی دنباله‎دار را به عنوان منشاء اصلی باران‌های شهابی معرفی می‎کنند. آن‌ها در حین حرکت از خود ذرات ریزی را برجای می‌گذارند، زمانی که به خورشید نزدیک می‎شود، بر میزان این ذرات افزوده خواهد شد.

این امر سبب می‎شود تا مدار اجرام دنباله‎دار، مملو از این ذرات باشد. سرعت حرکت آن‌ها با جرم دنباله‌دار برابری کرده و تقریبا می‎توان گفت در همان مدار در حال حرکت هستند. حرکت زمین به دور خورشید، سبب می‎شود تا کره خاکی ما در زمان‌های مشخصی از سال، نزدیک مدار اجرام دنباله‎دار قرار بگیرد. به همین دلیل، در فصل و زمان‌های خاصی شاهد بارش‌های شهابی در آسمان خواهیم شد.

منظور از اجرام دنباله‌دار چیست؟

اجرام کیهانی دنباله‌دار دارای قسمت‌های مختلفی مانند هسته، کما و دم هستند. از هسته به عنوان جسم اصلی و مرکز آن یاد می‏‌شود که از یخ و غبار تشکیل شده است. اندازه هسته می‎تواند چندین کیلومتر باشد.

زمانی که در فواصل دورتر از خورشید قرار دارند، هیچگونه فعالیتی در آن‌ها دیده نمی‎شود، در واقع باید گفت غیر فعال هستند.

دانشمندان بر این باور هستند که هسته دارای یک پوشش تیره رنگ است. زمانی که این پوشش در معرض گرمای خورشید قرار می‎گیرد، از بین رفته و مواد تشکیل‌دهنده به شکل بخار از آن خارج می‎شوند.

این امر سبب می‎شود تا دنباله‎دار سری درخشان و دنباله‎ای طولانی داشته باشد. کما از ذرات هیدروژن و غبار و گاز تشکیل شده و هسته را در برمی‌گیرد.

بادهای خورشیدی، ذرات خنثی خورشید را تحت تاثیر قرار داده و آن‌ها را به یون تبدیل می‎کنند. آن‌ها در شکل‌گیری دنباله یونی، موثر هستند.

بارش شهابی

بارش‌های شهابی چگونه نام‌گذاری می‌شوند؟

نام‌گذاری بارش‌های شهابی، بر اساس صورت فلکی انجام می‎شود که کانون بارش در آنجا رصد شده باشد.

برای مثال اگر کانون آن صورت فلکی برساوش باشد، با باران شهابی برساوشی مواجه خواهیم شد. بارش برساوشی هر ساله در فصل تابستان و مرداد ماه  اتفاق می‎افتد.

این بارش در نتیجه ذرات به جا مانده از دنباله‌دار سوئیفت تاتل رخ می‌دهد. این جرم آسمانی هر ۱۳۰ سال، یک‌بار گردش به دور مدار خود را کامل خواهد کرد.

در طی آن در هر ساعت حدود ۶۰ تا ۷۰ شهاب سنگ را مشاهده خواهید کرد. بهترین ساعت برای مشاهده این پدیده نجومی ۱۲ نیمه شب تا ۳ بامداد است، البته باید در محلی قرار بگیرید که آلودگی نوری وجود نداشته باشد.

چرا بارش‌های شهابی رنگ‌های مختلفی دارند؟

ذرات و اجرام بجا مانده از دنباله‌دارها با سرعتی معادل ۱۰ تا ۷۵ کیلومتر بر ثانیه با  اتم‌های جو زمین برخورد خواهند کرد. این برخورد باعث ایجاد حرارت بسیار بالایی خواهد شد.

این حرارت باعث می‎شود تا گازهای اطراف آن، شروع به سوختن کنند. با توجه به این‌که چه گازی در حال سوختن است، رنگ شهاب‌ها نیز متفاوت خواهد بود.

پیشنهاد گاج‌مگ: بیشتر از علم نجوم بدانیم

به طور کلی می‎توان گفت، رنگ سبز ناشی از سوختن گاز اکسیژن است. رنگ آب مربوط به نیتروژن بوده و سدیم باعث ایجاد رنگ زرد خواهد شد.

زمانی که این اجرام آسمانی سرعت بسیار بالایی داشته باشند، بارش‌های شهابی را به رنگ سفید خواهید دید. سرعت زیاد باعث ترکیب همه رنگ‎ها خواهد شد، به همین دلیل آن را سفید می‌بینید. به طور کلی در بارش‌های نورانی رنگ‌های قرمز، سبز، زرد، آبی و سفید دیده می‎شود.

بارش‌های شهابی

چند نوع شهاب سنگ داریم؟

از انواع این اجرام کیهانی، می‎توان به موارد زیر اشاره کرد:

شهاب‌های آهنی: در ساختار آن‌ها عناصری نظیر نیکل و آهن وجود دارد. آن‌ها مقاومت بالایی داشته و در برابر هوا کم‌ترین میزان تغییر در آن‌ها دیده می‎شود.

در نوع سنگی، سیلیکات در ساختار شهاب سنگ دیده می‎شود. از آنجا که آن‌ها شباهت زیادی با سنگ‌های سیلیکاتی زمین دارند، پیدا کردن آن‌ها بسیار سخت است.

از کمیاب‎ترین نوع این جرم آسمانی می‎توان به نوع سنگی- آهنی آن اشاره کرد. زمینه آن‌ها از فلز بوده و بلورهایی از سنگ در آن‌ها دیده می‎شود.

معرفی بارش‌های شهابی مشهور

بارش اسدی (۲۶ آبان): این بارش در اثر ذرات بجا مانده از جرم دنباله‌دار تمپل-تاتل است که هر ۳۳ سال، یک‌بار از نزدیکی خورشید عبور خواهد کرد. در طی آن در هر ساعت حدود ۱۰ تا ۲۰ شهاب دیده خواهد شد.

بارش جباری (۳۰ مهر): منشاء آن ذرات بجا مانده از ستاره دنباله‌دار هالی است. این ستاره هر ۷۶ سال یک‌بار از نزدیکی خورشید عبور خواهد کرد.

بارش جوزائی (۲۳ آذر): منشاء این بارش سیارکی خاموش به نام فایتون ۳۲۰۰ است.

بارش برساوشی (۲۰ مرداد): منشاء آن ذرات به‌جا مانده از جرم دنباله‎دار سوئیفت تاتل است.

بارش ثوری شمالی (۲۲ آبان): این بارش شهابی در اثر ذرات به‌جا مانده از جرم دنباله‎دار انکه است. در مقابل بارش ثوری شمالی، بارش جنوبی نیز وجود دارد. تفاوت آن‌ها به موقعیت قرارگیری کانون بارش بازمی‎گردد.

بارش شلیاقی (۲ اردیبهشت): از آن به عنوان یکی از قدیمی‎ترین، بارش‌های شهابی یاد می‎شود. ذرات جرم دنباله‎دار C/1861G1  باعث به‌وجود آمدن آن می‌‏شود. شدت آن چندان زیاد نیست. به طور متوسط در هر ساعت، حدود ۱۵ شهاب دیده خواهد شد.

بارش دب اصغری (۲ دی): از آن به عنوان یکی از کوچکترین بارش‎های نورانی یاد می‎شود. این بارش در اثر ذرات بجا مانده از جرم دنباله‎دار تاتل بوجود آمده است.

پیشنهاد گاج‌مگ: هوش مصنوعی به کمک اکتشافات نجومی آمد

بارش ربعی (۱۳ دی): از این بارش، به عنوان یکی از بارش‌های فعال یاد می‎شود، اما سرعت آن چندان زیاد نیست. ذرات دنباله‌دار C/1491Y1 باعث بروز این پدیده می‎شود. دانشمندان این بارش را به عنوان یکی از جوان‌ترین انواع آن معرفی کرده‌اند.

بارش اتا دلوی (۱۵ اردیبهشت): در این طی این بارش، در هر ساعت چیزی حدود ۴۰ شهاب دیده خواهد شد. ذرات به‌جا مانده از ستاره هالی، منشا بروز این پدیده معرفی شده‌اند.

بارش‌های شهابی

باورهای عامیانه در مورد بارش‌های شهابی

در مورد بارش‌های شهابی، تفکرات مختلفی وجود دارد. شاید ساده‎ترین و رایج‎ترین آن‌ها این باشد که با دیدن آن‌ها، هر آرزویی که کنید، برآورده خواهد شد.

در برخی از فرهنگ‎ها، این بارش‌های نورانی، نشان‎دهنده ارواحی هستند که از برزخ رها شده و حالا در مسیر بهشت قرار گرفته‎اند.

گاهی اوقات، دیدن آن‌ها در آسمان، به معنای تولد کودکی است که تاثیر بسزایی در آینده کشور خود دارد. شاید نشانه‎ای از پادشاهی و رهبری باشد.

یکی از اعتقادات جالب در مورد شهاب سنگ‌ها، مربوط به انقراض نسل دایناسورها است. بنابراین دانشمندان بر این باور هستند که برخورد آن‌ها با زمین باعث از بین رفتن این موجودات شده است.

در قرآن نیز اشاره‎ایی به این اجرام آسمانی شده است. «آن‌ها تیرهایی هستند برای دور کردن شیاطین.» گفته می‎شود، موجودات شرور، تلاش می‌کنند تا از اخباری که بین ملائک در آسمان رد و بدل می‎شود، اطلاع یابند.

به همین دلیل سعی می‎کنند به طبقات بالای آسمان نفوذ کنند تا از دستورات خداوند به ملائک مطلع شوند. با استفاد از این اجرام آسمانی، آن‌ها مجازات شده و توانایی ورود به این نواحی را نخواهند داشت.

خرید کتاب‌‌های نجوم با تخفیف از گاج‌مارکت

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.