تاثیرات مثبت و منفی کم خوابی چیست؟

0

اگر به سینما علاقه داشته باشید، احتمالا فایت کلاب دیوید فینچر را دیده‌اید. اگر حتی به سینما علاقه ندارید حتما این فیلم را تماشا کنید! جک با بازی ادوارد نورتون دچار عارضه‌ی کم ‌خوابی است و همین باعث آشنایی او با تایلور دردن (با بازی برد پیت) می‌شود.

اگر از علاقه‌مندان کنجکاو فیلم و سینما باشید، قطعا یک‌بار امتحان کردید که همانند جکِ فایت کلاب، چند شبانه‌روز نخوابید.

بیست و چهار ساعت اول جذاب خواهد بود، بعد از سی ساعت قدرت درک مغز از وقایع اطراف کاهش می‌یابد و در ابتدای ساعت چهل و هشتم بیداری، صحبت کردن برای شما سخت خواهد شد و دیگر تاب بیداری ندارید.

این بیدار ماندن‌های گاه و بی‌گاه کم خوابی نیست! کم خوابی عارضه‌ای پیچیده‌تر با پیامد‌های بسیار متفاوت نسبت به چند ساعت اضافه بیدار ماندن است.

در این مقاله، هدف ما پاسخ به یک پرسش اساسی است: آیا کم خوابی برای بدن مضر است یا مفید؟! برای پاسخ دادن به این پرسش ابتدا خواهیم دید که تعریف کم خوابی چیست، سپس نگاهی تاثیرات مثبت و منفی کم خوابی خواهیم انداخت و در انتها به سوال مطرح شده پاسخ خواهیم داد. با ما همراه باشید.

کم خوابی؛ اسمی ساده برای عارضه‌ای پیچیده

کم خوابی یک اختلال است. در حقیقت این عارضه در روانشناسی خواب، زیر مجموعه‌ی اختلالات خواب طبقه‌بندی می‌شود. اگر کسی نتواند به خواب برود، یا نتواند به مدت مورد نیاز بدن در خواب عمیق بماند دچار کم خوابی است.

به عنوان مثال اگر شما شب‌ها در به خواب رفتن دچار مشکل هستید، یا اگر بخوابید چندین مرتبه بیدار شده و دوباره باید سختی‌ فراوانی تحمل کنید تا خوابتان ببرد، شما دچار کم‌خوابی هستید. از دیگر نشانه‌های کم خوابی، زودتر از زمان طبیعی، بیدار شدن است.

کم خوابی می‌تواند نشانه‌ای باشد برای عارضه‌های دیگر! اضطراب، هیجانات مختلف، احساس عدم امنیت، فوبیای تنهایی و افسردگی می‌تواند عامل کم‌خوابی شود.

البته در باب دلایل کم‌ خوابی، باید به تحقیقات جدید وزارت بهداشت آمریکا نیز اشاره کرد. طبق این تحقیقات استفاده از تلفن همراه پیش از خواب، باعث کم‌ خوابی و پایین آمدن کیفیت آن می‌شود.

وب‌گردی، سر زدن به شبکه‌های اجتماعی و اعتیاد به استفاده از موبایل جزو عوامل اصلی کم‌ خوابی در دنیای امروز به حساب می‌آید.

از نظر روانشناسان کم خوابی، به سه دسته کلی تقسیم می‌شود:
  • شما برای چند روز یا یک هفته علائم کم خوابی را بروز داده و بیش‌تر دچار این اختلال نمی‌شوید. جای نگرانی نداشته و می‌تواند بر اثر استرس کاری یا موارد این ‌چنینی باشد.
  • اگر برای بیش‌تر از یک یا دو هفته دچار کم‌ خوابی شدید، یعنی بدن‌ شما احتمالا دچار مشکلی شده یا از نظر روحی شرایط سختی دارید.
  • اگر مدت کم خوابی شما به بیش از شش ماه رسید و متوجه شدید که بیش‌تر از یک سال است که خواب راحت نداشتید، اثرات کم خوابی طولانی مدت بسیار خطرناک است. توهم و خستگی دائم فیزیکی و روحی بر اثر کم‌ خوابی در طولانی مدت ایجاد ‌می‌شوند.
پیشنهاد گاج‌مگ: اهمیت خواب در یادگیری

حال که آشنایی کلی با معقوله‌ی کمبود خواب پیدا کردیم، بهتر است به سراغ آثار مفید و مضر آن برویم.

بررسی آثار مفید و مضر کم خوابی؛ کدام کفه‌ی ترازو سنگین تر است؟

بهتر است ابتدا نگاهی به آثار مضر کم خوابی بیاندازیم.

مضرات و آثار منفی کم خوابی:

برای بررسی هر چه بهتر این موضوع، آثار منفی کم خوابی را در دو بعد روحی و جسمی مورد بررسی قرار خواهیم داد.

بررسی آثار مفید و مضر کم خوابی

آثار مخرب کم خوابی بر روی بدن انسان:
۱- افزایش وزن و چاقی:

کسی که کم‌تر می‌خوابد، بیش‌تر فعالیت می‌کند و فعالیت بیش‌تر به معنای دوری از چاقی و مضرات آن است. در ظاهر این جمله درست بنظر می‌آید، اما این چنین نیست!

بالعکس کم خوابی باعث پرخوری و افزایش وزن می‌شود. اما چگونه؟ کم‌ خوابی در دراز مدت باعث اختلالات هورمونی در بدن شده و این اختلال‌ها باعث تمایل انسان به بیش‌تر غذا خوردن می‌شود.

در ابتدا این‌گونه بنظر می‌آید که این افزایش غیر متعارف اشتها با فعالیت بیش‌تر در اثر کمتر خوابیدن جبران می‌شود، اما در دراز مدت، این گونه نیست.

۲- ضعف در بینایی، دوبینی و تاری دید:

چشم همانند هر عضو دیگر بدن نیاز به استراحت دارد. حال اگر شما در دراز مدت چشم‌هایتان را از استراحت محروم کنید، به آن‌ها آسیب وارد می‌شود.

۳- افزایش احتمال بیماری قلبی و عروقی:

تحقیقاتی که توسط NIH به چاپ رسیده نشان‌ می‌دهد کم‌خوابی بر روی پروتئینی با نام C-reactive اثر می‌گذارد. این اثرگذاری باعث افزایش احتمال سکته‌ی قلبی خواهد شد.

پیشنهاد گاج‌مگ: ویتامین و مکمل غذایی را در زمان درست مصرف کنید

هم‌چنین در مقاله‌ی دیگری از NIH می‌خوانیم “محدودیت خواب با افزایش پاسخ‌های پیش التهابی از طریق IL-17 و CRP، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی را افزایش می‌دهد”

هم‌چنین تحقیقاتی وجود دارد که اذعان می‌کند نخوابیدن ممتد، باعث افزایش سطح فشار خون خواهد شد.

۴- افزایش احتمال سردرد و سرگیجه:

بدیهی است هنگامی که از یک موتور که تنها توانایی ۱۰ ساعت کار مدوام دارد، ۱۴ ساعت کار بکشید و هر روز این اتفاق را تکرار کنید، فرسودگی آن موتور بیش‌تر می‌شود.

از نشان‌های وجود بار اضافی بر موتور بدن انسان، یعنی مغز، سردرد است. وقتی به مدت طولانی بار اضافه بر روی مغز وارد کنید و از خواب خود بکاهید، باید انتظار سردرد را داشته باشید.

۵- تضعیف سیستم ایمنی بدن در دراز مدت:

یکی از مهم‌ترین فاکتورها در تقویت سیستم ایمنی، استراحت کافی است. کم خوابی باعث خواهد شد تا بدن استراحت کافی نداشته و سیستم ایمنی دچار ضعف شود.

هم‌چنین باید این نکته را ذکر کرد که با تضعیف سیستم ایمنی بدن، اثربخشی آن دسته از واکنش‌هایی که برای درمان یک بیماری از ویروس تضعیف شده‌ی آن استفاده می‌کنند، بسیار کم‌تر خواهد شد. چون سیستم ایمنی ضعیف شده، پاسخ مناسبی به واکنس نشان نمی‌دهد و همین باعث اثر بخشی کم‌تر آن می‌شود.

آثار منفی روحی و روانی کم‌خوابی:
۱- توهم و دیدن تصاویر غیرواقعی:

یکی از ترسناک‌ترین آثار کم‌ خوابی، دیدن توهم است. البته این عارضه تنها در نوع مزمن کم‌ خوابی اتفاق می‌افتد. همانند جک در فایت کلاب!

۲- استرس، پرخاشگری و بروز رفتار‌های عصبی:

کم‌خوابی می‌تواند عامل بروز رفتار‌های خشن شود. استراحت شبانه و خواب عمیق و مناسب به نوعی محلی برای تخلیه‌ی ناخودآگاه ما است. هنگامی که ناخود‌آگاه انسان بار اضافه بر دوش کشد، امکان بروز هر رفتار پرخاشگرانه‌ای وجود دارد.

۳- افسردگی و انزوا طلبی:

البته هنوز مدارک قطعی در این باب ارائه نشده. همان‌ طور که گفته شد، احتمالا فرد افسرده دچار کم‌ خوابی خواهد شد. اما آیا خواب نامنظم در دراز مدت هم باعث افسردگی می‌شود؟ برخی از روانشناسان به این سوال پاسخ مثبت می‌دهند.

با هم نگاهی به آثار مخرب کم‌خوابی برای روان و بدن انسان انداختیم. برای قضاوت درست راج به این عارضه نیاز به بررسی فواید کم‌ خوابی هم داریم.

آثار منفی روحی و روانی کم‌خوابی

فواید و آثار مثبت کم خوابی:

احتمالا درست حدس زدید! کم خوابی هیچ‌گونه فایده‌ی اثبات شده برای بدن و روان انسان ندارد. هرچند در برخی تحقیقات اشاره شده است که شب بیداری در صورت خواب منظم در روز و تنظیم یک برنامه‌ی غذایی مدون، می‌تواند آثار مثبتی داشته باشد. اما کم خوابی هیچ‌گونه فایده‌ای برای بدن ندارد!

پیشنهاد گاج‌مگ: روش‌های کنترل استرس

البته ذکر این نکته الزامی است، اگر بخاطر فشار کاری یا اتفاقات دیگر مجبور شدید چند شبی را با خواب کم سر کنید، نگران نباشید! آثار منفی کم خوابی تنها زمانی در شما پدیدار می‌شوند که به مدت طولانی خواب کافی نداشته‌ باشید.

آیا کم خوابی برای بدن مضر است یا مفید؟!

حالا زمان پاسخ دادن فرا رسیده. تحقیقات مختلف تا امروز به ما می‌گوید که کم‌ خوابی نه تنها فایده‌ای نداشته بلکه پر از ایراد است. در این مطلب با بررسی تاثیرات مثبت و منفی کم خوابی، این موضوع به اثبات رسید. اما برای درمان کم ‌خوابی چه میشه کرد؟

برای درمان کم‌خوابی، استفاده از دارو‌های آرام‌بخش و خواب آور برای مدت کوتاه، همانند یک هفته توصیه می‌شود اما از آن‌جا که این دسته از دارو‌ها اعتیاد سنگین دارند، برای دراز مدت تجویز نمی‌شوند. اگر در مدت طولانی دچار کم خوابی شدید، حتما به کیلینیک خواب مراجعه کنید.
برای درمان خانگی کم خوابی نیز گزینه‌هایی همچون استفاده از دمنوش‌های آرامش بخش، انجام ورزش و پیاده‌روی در طول روز برای کاهش استرس و استفاده کمتر از موبایل و شبکه‌های اجتماعی کارساز است.

هم‌چنین این قانون طلایی را در خاطر داشته باشید: از ساعت ۹ شب به بعد، هرگونه ارتباط با تلفن همراه کاملا غدغن و تنها در موارد ضروری از آن استفاده کنید. با این قانون خواب با کیفیت‌تری تجربه خواهید کرد!

خرید بهترین کتاب‌های روانشناسی با تخفیف از گاج‌مارکت

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.