چگونه انتخاب رشته خوب کنیم؟

شناخت علايق تحصيلی؛ نخستين گام در مسير انتخاب رشته صحيح

0

چگونه انتخاب رشته خوب کنیم؟
لحظات انتخاب، لحظاتی حساس هستند؛ چرا که با تصمیم­ گیری درباره‌ روش یا موضوعی خاص، فرد سرنوشت خود را رقم می‌زند. همان طور که بارها در این نشریه، به روش‌های گوناگون بیان شده است، عوامل متعددی بر انتخاب رشته دانشگاهی افراد تاثیر می‌گذارند. بعضی از این عوامل به فرد و برخی دیگر به جامعه برمی‌گردند؛ در این میان، از آنجا که دانش‌آموز در این دوره پس از انتخاب رشته، شروع به ساختن سرنوشت خود می­کند و آینده خود را طرح ­ریزی می‌کند، انگیزه برای تلاش و فعالیت، از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. دانش­ آموزی که به رشته­اش علاقه دارد و تصویر نسبتاً روشنی از آینده شغلی خود دارد، انگیزه بیشتری نسبت به دانش ­آموزی که بدون علاقه و اطلاع، با اجبار و تحمیل، رشته ­ای را می­خواند، خواهد داشت. دانش­آموز باید، با استفاده از منابع آگاهی و شناخت، شامل: کمک گرفتن از مشاور، معلمان، والدین، کتاب­ها و دیگر منابع در قالب روش علمی، اطلاعات کافی را در این زمینه جمع‌آوری کند و استعداد و علایق واقعی خود را با مشورت مشاور یا والدین، بیشتر بشناسد و جهت­گیری شغلی خود را معلوم نماید و سپس به انتخاب رشته بپردازد.

علاقه، منبع انرژی ما در رسیدن به هدف یا اهدافی است که از تحصیل در یک رشته خاص دنبال می­کنیم. همچنین علاقه، یکی از مهم­ترین معیارهای انتخاب رشته است و هیچ کس غیر از داوطلب، نسبت به شناخت علایق خود آگاه نیست و سایر منابع برای وی در واقع نقش مشورتی دارند؛ زیرا این عامل، فرد را در رسیدن به اهداف بلندمدت در آینده، هدایت و یاری می­کند. توصیه می­شود چنانچه داوطلبان به رشته ­ای علاقه ندارند، تنها به خاطر فشار محیط و عوامل بیرونی، از جمله کسب شهرت و اعتبار، آن را اصلاً انتخاب نکنند؛ زیرا مطمیناً در آن رشته موفق نخواهند شد؛ بنابراین، «باید رشته ­ای را انتخاب کنید که به آن علاقه داشته باشید.»  این جمله، از مهم­ترین و درست­ترین معیارها برای انتخاب رشته به شمار می­رود؛ اما باید توجه داشت در صورتی علاقه به رشته می­تواند فرد را در انتخاب رشته صحیح یاری کند که از رشته­ های تحصیلی و مراکز آموزشی آگاهی و شناخت کامل داشته باشد. شناخت و آگاهی داشتن از رشته تحصیلی، سبب ایجاد انگیزه در فرد می­شود. بعضی از افراد نسبت به رشته ­ها و دانشگاه­هایی ابراز علاقه می­کنند، ولی وقتی در آن رشته یا دانشگاه موردنظر مشغول به تحصیل می­شوند، احساس می ­کنند که در انتخاب خود دچار اشتباه شده­اند. دلیل بروز این امر، نداشتن اطلاع و آگاهی مناسب از رشته­ های تحصیلی و مراکز آموزشی است.

همچنین در راستای توجه به علاقه در انتخاب رشته، سؤال ­های زیادی مانند نمونه­های زیر در ذهن ایجاد می‌شود:

– علاقه مهم‌تر است یا بازار کار آن رشته؟

-بین این دانشگاه و رشته‌ای که به آن علاقه ندارم و آن دانشگاه و رشته‌ای که به آن علاقه دارم، کدام را انتخاب کنم؟ حتی به فرض شهرت و اعتبار این دانشگاه در میان اقوام ، آشنایان و جامعه!

– آیا مرور زمان، علاقه را به همراه می‌آورد؟

– آیا رشته مورد علاقه برابر است با درآمد بیشتر؟

و سؤال­ های دیگری از این دست که، همه و همه، به علاقه و هدف اصلی فرد از انتخاب رشته ،دانشگاه و اصولاً ادامه تحصیل در مقطع تحصیلات عالی در رشته ­ای خاص برمی­ گردد.

برای پاسخ به این پرسش­ها، طبیعتاً باید به سؤال اصلی جواب مناسبی داد: اینکه در زندگی به چه چیز علاقه دارید؟ مساله اینجاست که علاقه در حال تغییر دایم است، و همان طوری که علایق گذشته ما با علایق امروزمان متفاوتند، این علایق با علایق ۱۰ سال آینده ما نیز متفاوت خواهند بود؛ بنابراین، سؤال را باید این گونه مطرح کرد: به چه چیزی علاقه خواهم داشت؟ آیا علاقه ­ای که در گذشته داشته­ام، اکنون چنین علاقه‌ای را نیز دارم و با اطمینان می‌توانم بگویم که در آینده هم آن علاقه را خواهم داشت؟

چگونه انتخاب رشته خوب کنیم؟

علاقه‌ام را چطور کشف کنم؟

آشکارسازی استعدادها و علاقه ­ها،با استفاده از راه و  روش­های زیرمقدوراست:

ـ    استفاده از یافته ­های معلمان و مشاوران در دوران تحصیل؛

ـ   مراجعه به مشاهدات افراد خانواده و دوستان نزدیک در ارتباط با ما و کارهای دلخواه مان؛

ـ   ارزیابی از خود (خود ـ ارزیابی) با بررسی و مطالعه کارهایی که از کودکی تا ­کنون با علاقه و توانایی انجام داده و از انجام شان شاد شده­ایم؛

ـ  شرکت درآزمون­های سازمان­ها و مراکزمشاوره  و متخصص در این زمینه.

برای تشخیص درست استعدادها و علاقه ­ها، بهتر است که روش­ های متعددی را به کارگیری موحاصل آنهارا با هم بسنجیم؛ در واقع کلید اصلی کشف استعدادها و علاقه­ ها، توجه کردن به کارهایی است که در طول سال­های زندگی شما استمرار داشته، تکرار شده وبرای تان شادی­ آور بوده ­اند.

توجه کنید که هر تیپ شخصیتی، مناسب یک مجموعه از رشته ­ها هستند. اگر شخصیتی برونگرا دارید، از بحث کردن و کار گروهی لذت می­ برید، یک جا بند نمی ­شوید، حوصله انجام کارهای تکراری و جزیی را ندارید، کل­نگر هستید و چندان اهمیتی به جزییات نمی­دهید، بعضی از رشته­ ها برای شما مناسب نخواهند بود؛ ولی برعکس، چنانچه می­ توانید ساعت ­ها یک گوشه بنشینید، روی یک موضوع جزیی تمرکز کنید، و از حل کردن مسایل ریاضی لذت می ­برید، شاید در رشته­ای متفاوت بتوانید دوام بیاورید یا حتی موفق شوید.

خود سنجی از علایق مبتنی بر نوع­شناسی شخصیت خود و همخوانی تحصیلات با تیپ شخصیتی سایرین، باعث رضایت و موفقیت افراد می‌شود؛ بنابراین، یکی از گام‌هایی که یک فرد به عنوان گام اول باید در ارتباط با شناخت ویژگی‌های فردی خود طی کند، خودسنجی از علایق مبتنی بر نوع شخصیت است.

در واقع در این مرحله، فرد باید به این سؤال­ها  پاسخ دهد: به تحصیل در چه رشته‌ای علاقه ­مند است؟چه نوع از مشاغل یا حرفه‌ها وی را جذب می‌کند؟ آیا به رشته‌ای که تحصیل در آن رشته، به شغلی که متضمن معاشرت با دیگران باشد منجر می­ شود، علاقه ­مند است و یا کارهای از پیش تعیین شده و روزمره را دوست‌ دارد؟

توجه به علایق، به ویژه در سنین نوجوانی و در زمان انتخاب رشته تحصیلی، بسیار مهم و تعیین­ کننده است. برخی از روان ­شناسان معتقدند که هر فرد، با توجه به تفاوت‌های فردی در علایق و رجحان‌هایش، با نوع خاصی از رشته‌های دانشگاهی، و به تبع آن، مشاغل، سازگار است؛ بنابراین،‌ افراد با تحصیل در رشته‌ای که با تیپ شخصیتی و علایق آنها همخوانی داشته باشد، راضی و موفق خواهند بود. گفتنی است که حداقل شش تیپ شخصیتی واقع گرا، جست و جوگرا، هنری، اجتماعی، متهور و قراردادی را از دیدگاه روان‌شناسی و مطابق با علایق فرد می‌توان برشمرد.

چگونه انتخاب رشته خوب کنیم؟

برای ارزیابی علایق و رغبت­ ها، پرسشنامه­ های استاندارد روان‌شناختی نیز وجود دارد. آگاهی از انواع مختلف علایق، می­توانند در انتخاب رشته تحصیلی کمک­ کننده باشد. رغبت­ها و علایق را می ­توان به شیوه زیر تقسیم‌بندی کرد:

۱- رغبت علمی: نشان­دهنده کشف حقایق و درک واقعیات جدید است. تحصیل در رشته ­هایی همچون علوم­ پایه و علوم ­پزشکی، مستلزم داشتن علاقه علمی است.

۲- رغبت هنری: این نیرو بیشتر در افرادی یافت می ­شود که به خلق آثار هنری می­ پردازند و به رشته ­های گروه هنر و معماری روی می­ آورند.

۳- رغبت ادبی: رغبت فرد به نوشتن، نظم و نثر و بررسی ادبیات و شعر را بیان می­کند.

۴- رغبت به خدمات اجتماعی: تمایل فرد به کمک­رسانی یا حل مشکلات مردم را بیان می­نماید. انتخاب رشته‌هایی همانند مددکاری اجتماعی، پرستاری، علو م­پزشکی، روان­شناسی، مشاوره، حقوق و رشته ­های حوزه آموزش، بیشتر به این تمایل برمی­ گردد.

۵- علاقه به محاسبات و کار با اعداد و ارقام: حضور موفق در گرایش ­های مختلف رشته ریاضی، مهندسی، حسابداری، بانکداری و اقتصاد، بستگی به میزان علاقه شما در کار کردن با اعداد و ارقام دارد.

۶- رغبت به کار در فضای باز: موفقیت در رشته­ هایی همانند تربیت­بدنی، نقشه­برداری، مهندسی کشاورزی و جنگلداری، تا حدود زیادی به وجود این نوع علاقه در فرد بستگی دارد.

۷- رغبت مکانیکی ـ صنعتی: این رغبت، بیشتر از ویژگی ­هایی همچون صحت و دقت در حرکت، آگاهی از روش کار با ابزارها، مهارت و استدلال منطقی تشکیل شده است. از جمله رشته­ هایی که موفقیت در آنها به وجود این نوع رغبت بستگی دارد، رشته­ های فنی و مهندسی، دندان‌پزشکی، علوم آزمایشگاهی و… هستند.

نتایج تحقیقات مختلف نشان می‌دهد که هر چه سن فرد بالاتر می­ رود، رغبت، هوش و استعداد وی را نیز تحت تاثیر قرار می ­دهد؛ به طوری که اگر فردی انگیزه کاذبی در انتخاب رشته داشته باشد، علایق وی نیز به طور کاذب تغییر خواهد یافت؛ به عنوان مثال، فردی ممکن است در اثر القای دیگران، نسبت به یک رشته خاص به صورت کاذب علاقه­ مند شود و آن را برای ادامه تحصیل انتخاب کند؛ ولی حین تحصیل یا حتی پس از فارغ‌التحصیلی، متوجه شود که آن رشته با روحیات او منطبق نیست. همین امر، علاوه بر اینکه هزینه­ های مستقیم و غیرمستقیمی را به فرد و خانواده وی تحمیل می ­کند، جامعه را نیز به همین صورت تحت تاثیر قرار می ­دهد. افت تحصیلی، مسایل و مشکلات روحی و روانی در حین تحصیل و تلاش برای اشتغال در حوزه­ هایی غیر از حوزه تخصصی و عواقب و پیامدهای بعدی این امر، آثار یک چنین انتخاب­هایی هستند. متاسفانه در جامعه ما، در اثر باورهای غلط بعضی از افراد، علاقه ­مندی کاذبی نسبت به رشته ­هایی همانند علوم ­پزشکی، مهندسی، حقوق و … وجود دارد. بر اساس شواهد موجود در مراکز مشاوره، یکی از مهم­ترین مسایلی که برای دانشجویان مشکلات روحی مختلفی ایجاد می­ کند، نداشتن علاقه به رشته تحصیلی است که عمدتاً به عدم آشنایی آنها در زمان انتخاب رشته با رشته یا رشته ­های انتخابی آنها برمی­گردد. اگر رشته تحصیلی بر علایق و رغبت ­های واقعی فرد منطبق نباشد، دانشگاه، علاوه بر اینکه نمی ­تواند موجب القای فکری و شخصیتی در وی شود، باعث خستگی روحی و جسمی او نیز می­شود. میل و علاقه در هر کار، سبب می­شود که شخص با انرژی بیشتری فعالیت کند. بسیاری از دانشجویان، به خاطر آنکه به رشته تحصیلی خود علاقه نداشته‌اند، ترک تحصیل کرده و تعدادی دیگر نیز نتوانسته‌اند در رشته خود موفق باشند

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.